← Ana Sayfa
Tarihsel Arşiv 1950 — 1953 Türkiye & Kore

Kore Savaşı

Üç yıl bir ay süren, dört milyon insanın hayatını kaybettiği unutulmaz çatışma
25 Haziran 1950 — Kore Yarımadası

Kuzey'in Saldırısı
Dünyayı Sarstı

38'inci paraleli geçen Kuzey Kore kuvvetleri, BM'yi ve ABD'yi acil harekete geçirdi.

25 Haziran 1950'de Kuzey Kore birlikleri 38'inci paraleli geçerek Güney Kore'ye saldırdı. Bu saldırı üzerine ABD, BM Güvenlik Konseyi'ni toplantıya çağırdı.

Konsey, Kuzey Kore'yi saldırgan ilan etti. 27 Haziran'da BM, Güney Kore'ye yardım kararı aldı ve General Douglas MacArthur BM kuvvetleri komutanlığına atandı.

Savaşın ilk aşamasında Kuzey Kore güçleri üstündü; BM kuvvetleri Pusan çevresine çekilmek zorunda kaldı. MacArthur'un 15 Eylül'de gerçekleştirdiği Incheon amfibi saldırısı ile komünistler tuzağa düşürüldü.

BM güçleri 38. paraleli geri geçti ve Pyongyang'a kadar ilerledi. Ancak Kasım 1950'de Çin'in savaşa girmesiyle durum yeniden değişti, BM güçleri geri çekilmek zorunda kaldı ve Seul bir kez daha tahliye edildi.

1950
Savaşın Başladığı Yıl
"BM kuvvetleri Pusan'a sıkıştı — MacArthur tuzak kurdu."

BM Güvenlik Konseyi'nin Kuzey Kore'yi saldırgan ilan etmesi, dünya tarihinde ilk kez BM askerlerinin konuşlandırılmasına ve barışa kasteden saldırgan yapıya karşı devletlerin birlikte mücadele etmesine yol açtı.

Çin'in müdahalesiyle çatışma küresel bir boyut kazandı. Soğuk Savaş döneminin belirleyici çatışmalarından biri olan bu savaş, 27 Temmuz 1953'e kadar sürdü.

~4M
Toplam kayıp
3+
Yıl süre
38°
Ayırıcı paralel
02

Türkiye'nin
Savaşa Katılımı

28 Haz.
1950
Dışişleri Bakanı Fuad Köprülü, BM Genel Sekreteri'ne telgraf göndererek Türkiye'nin BM kararlarını desteklediğini bildirdi.
25 Tem.
1950
DP hükümeti Kore'ye asker gönderme kararı aldı. CHP kararı eleştirdi; hükümet kararından vazgeçmedi.
Eyl.
1950
Tuğgeneral Tahsin Yazıcı komutasında 5.083 kişilik tugay oluşturuldu. Kod adı: "North Star — Kutup Yıldızı"
25 Eyl.
1950
Tugay İskenderun'dan hareket etti.
18 Eki.
1950
Türk Tugayı Pusan Limanı'na ulaştı.

Kore Savaşı, Demokrat Parti'nin iktidara gelişinin ardından Türkiye'nin yaşadığı en önemli dış politika olayıdır.

Tarihsel bağlam, 1950
03

Türk Muharebeleri

Türk birlikleri, Kore Savaşı boyunca en kritik cephe muharebelerinde yer aldı. BM askerleri, Türk Tugayının savunma mevzilerine "Türk Kalesi" adını verdi.

I
26–30 Kasım 1950
Kunuri Muharebeleri
II
25–27 Ocak 1951
Kumyangjangni Muharebesi
III
13–18 Mayıs 1951
Seul'ün Savunması
IV
Savaş Boyunca
İleri Karakol Muharebeleri
"Geçit vermeyen savunma — Türk Kalesi"
04

Ateşkes ve
Türkiye'nin Bedeli

Haz.
1951
Sovyetlerin önerisiyle ateşkes gündeme geldi. Müzakereler Kaesong'da başladı, Panmunjom'da devam etti.
27 Tem.
1953
Ateşkes imzalandı. Üç yıl bir aylık savaş sona erdi. Yaklaşık 4 milyon insanın hayatını kaybettiği çatışma tarihe geçti.
21.212
Türkiye'nin gönderdiği toplam asker
966
Şehit (resmi rakam)
2.365
Toplam kayıp (şehit + kayıp)

Türkiye, şehit ve kayıp askerleri itibarıyla Kore Savaşı'nda en fazla kayıp veren dördüncü ülke olmuştur.

Resmi kayıt verileri, 1953
05

Savaş Sonrası
Güney Kore'nin Evrimi

Ateşkesin ardından Güney Kore, uzun ve sarsıntılı bir siyasi dönüşüm sürecine girdi. Cumhuriyetler birbirini takip etti; darbeler ve halk hareketleri ülkenin demokrasiye giden yolunu şekillendirdi.

1948–
1960
Birinci Cumhuriyet: Syngman Rhee'nin başkanlığı giderek baskıcı hale geldi; Nisan 1960'ta öğrenci hareketleriyle devrildi.
1960–
1961
İkinci Cumhuriyet: Chang Myŏn'un liberal demokratik yönetimi kısa sürdü; Mayıs 1961'de askeri darbeyle son buldu.
1961–
1994
Askeri Yönetimler Dönemi: General Park Chung-hee (1961–1979) suikast sonucu öldürüldü. Ardından General Chun Doo-hwan (1980–1988) Beşinci Cumhuriyet'i kurdu. 1987 Büyük Demokrasi Yürüyüşü'nün ardından demokratikleşme süreci başladı; 1994'te otuz yıldan fazla süren askeri yönetim sona erdi.
"Han Nehrindeki Mucize" — tarım toplumundan sanayileşmiş kentli yapıya
$67
1953 kişi başına GSMH
$32.300
2022 kişi başına GSMH
%99
Okuma yazma oranı
06

Türkiye–Kore
Dostluğu

Türkiye Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti'ni resmen tanıyan bölgesindeki ilk ülke oldu. 1957'de iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kuruldu; Dr. Kamil İdil, Türkiye'nin Kore'deki ilk büyükelçisi olarak 1957–1959 yılları arasında görev yaptı.

11 Ağu.
1949
Türkiye, Kore Cumhuriyeti'ni resmen tanıyan bölgesindeki ilk ülke oldu.
1957–
1959
Dr. Kamil İdil, Türkiye'nin Kore'deki ilk büyükelçisi olarak görev yaptı.
23 Ağu.
1971
Ankara ile Seul kardeş şehir oldu.
May.
2018
Cumhurbaşkanı düzeyinde Türkiye'den Güney Kore'ye resmi ziyaret gerçekleşti.
Ağu.
2021
Kore Ulusal Meclis Başkanı'nın Türkiye ziyareti düzenlendi.
Eki.
2021
Bakan seviyesinde resmi ziyaret gerçekleşti.

İki ülke arasındaki dostluğun simgesi olarak çeşitli anıtlar ve parklar inşa edildi:

Ankara
Kore Bahçesi ve Kore Savaş Anıtı
Yongin
Türk Anıt Parkı
Pusan
BM Mezarlığı — Türk Askerleri Köşesi
Suwon & Eskişehir
"Ankara Yolu" (2012) & Türk-Kore Dostluk Anıtı (2007)
07

Savaşın Anlamı
ve Mirası

Dış politika açısından Kore Savaşı, Türkiye'nin NATO üyelik sürecine katkı sağladı, Amerika ile ilişkileri güçlendirdi ve ülkenin güvenilir müttefik imajını pekiştirdi.

İç politikada ise DP ile CHP arasında tartışmalara yol açtı; Anayasa yorumu konusunda fikir ayrılıkları yaşandı. Buna karşın kamuoyu genel olarak hükümetin kararını destekledi.

Dünya tarihinde ilk kez BM askerleri konuşlandırıldı — "sınırlı savaş" kavramı doğdu

Kore Savaşı, düşmanı imha etmek yerine savaşma isteğini söndürmeyi amaçlayan "sınırlı savaş" kavramını dünya tarihine kazandırdı. Barışa kasteden saldırgan yapıya karşı tüm devletler ilk kez birlikte hareket etti.

2/5
Yıkılan endüstriyel tesis oranı
1/3
Harap olan ev oranı
2
Kalıcı olarak bölünen yarımada

Savaş her iki Kore için de büyük yıkımlara neden oldu; milyonlarca insan hayatını kaybetti ve yarımada kalıcı olarak ikiye bölündü.

08

Günümüz
Kore'si

Güney Kore

Ekonomik Mucize

Güney Kore bugün dünyanın en gelişmiş ülkelerinden biri. Teknoloji sektöründe dünya lideri konumunda; Samsung ve LG gibi küresel markalara sahip.

K-pop ve Kore dizileri dünyada popüler. Ülke, yetmişten fazla uluslararası kuruluşa üye.

Kuzey Kore

Kapalı Toplum

Kuzey Kore hâlâ dışa kapalı bir ülke olarak varlığını sürdürüyor. Kim Jong-un liderliğinde tek parti yönetimi devam ediyor.

Ülke ekonomik zorluklar yaşıyor; nükleer silah programı uluslararası gerginlik yaratıyor.

Berlin Duvarı'nın yıkılmasının ardından birleşme isteği yükseldi — ancak yakın gelecekte pek mümkün görünmüyor

Kore, büyük güçlerin ilgisini çekmeye devam ediyor: 2019'da ABD Başkanı Trump'ın, 2024'te ise Rusya Devlet Başkanı Putin'in ziyaretleri, yarımadanın hâlâ önemli bir çekişme sahası olduğunu gösteriyor.

09

Sonuç

Kore Yarımadası'nın tarihi, binlerce yıllık zengin bir geçmişten günümüzün karmaşık jeopolitik durumuna uzanan geniş bir yelpaze sunuyor. Türkiye'nin Kore Savaşı'na katılması, iki ülke arasında derin dostluk bağları kurulmasına vesile oldu.

Bugün Güney Kore ekonomik mucizesiyle dünyada saygın bir konuma erişirken, Kuzey Kore kapalı yapısını sürdürüyor. İki Kore'nin birleşmesi meselesi ise hâlâ çözülmemiş önemli bir konu olarak karşımızda duruyor.

Türkiye'nin Kore Savaşı'ndaki kahramanlığı ve fedakârlığı, iki ülke halkı arasındaki dostluğun temelini oluşturdu — bu dostluk günümüzde de devam ediyor.